02 WRZ 2017

Czy firma może nie zapłacić za tzw. „dzień próbny” w pracy?

Często pracodawcy zapraszają kandydatów na „dzień próbny” w którym chcą sprawdzić, czy kandydat okaże się odpowiedną osobą na dane stanowisko. Co w przypadku, gdy pracownik się nie sprawdzi? Czy można nie zapłacić za ten dzień? Również, jeśli pracownik okaże się wartościowy – czy w takim razie “dzień próbny” powinien liczyć się do jego wynagrodzenia?

Już na samym wstępie podkreślić należy, iż Kodeks Pracy nie przewiduje takiego terminu jak „próbne dni pracy”. W ustawie tej przewidziana jest co prawda umowa na okres próbny jako jedna z form zatrudnienia, niemniej jednak jest to de facto jedynie pewna odmiana umowy o pracę na czas określony, od której różni się przede wszystkim tym, że można ją szybciej wypowiedzieć i nie może trwać dłużej niż 3 miesiące.

Prawo pracownika do godziwego wynagrodzenia za wykonywanie swojej pracy jest jednym z podstawowych praw pracownika. Wynagrodzenie należy się za każdą pracę zleconą przez pracodawcę i wykonaną przez pracownika, także taką, która została zlecona i wykonana przed formalnym (np. wynikającym z zawartej umowy o pracę) rozpoczęciem stosunku pracy. W rezultacie, w przypadku braku wypłaty wynagrodzenia za wykonywanie tej pracy, pracownik może dochodzić go przed sądem pracy. Co więcej, wobec wynikającego z Kodeksu Pracy zakazu zrzeczenia się przez pracownika prawa do wynagrodzenia, pracodawca nie będzie mógł skutecznie powoływać się przed sądem pracy na argument, że umówił się z pracownikiem, że ten nie będzie pobierał wynagrodzenia za pracę wykonaną w ramach „próbnych dni pracy”, albowiem taka umowa byłaby bezskuteczna.

Podkreślić także należy, iż zgodnie z Kodeksem Pracy pracodawca ma obowiązek potwierdzić pracownikowi na piśmie najpóźniej w dniu rozpoczęcia przez niego pracy, wszelkie istotne warunki wykonywania pracy, czyli jej rodzaj, miejsce wykonywania, termin rozpoczęcia, wymiar czasu pracy oraz wysokość wynagrodzenia. Jeśli pracodawca tego nie uczyni w tym terminie, to popełni wykroczenie i może zostać nałożona na niego grzywna przez Państwową Inspekcję Pracy. Może to zostać także uznane za poważne naruszenie obowiązków pracodawcy uprawniające pracownika do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy i dochodzenia z tego tytułu odszkodowania od pracodawcy.

Podsumowując, praktyki pracodawcy polegające na zlecaniu pracownikowi lub przyszłemu pracownikowi wykonywania pracy w ramach tzw. „próbnych dni pracy” bez wynagrodzenia, jest, w świetle obowiązujących w Polsce przepisów prawa, niedopuszczalne. W takim wypadku, pracownik może skorzystać z dwóch rozwiązań: (i) odmówić wykonania pracy, jeśli nie otrzyma on za nią wynagrodzenia, lub też (ii) wykonać tę pracę a następnie zażądać od pracodawcy potwierdzenia zawarcia umowy o pracę na piśmie z potwierdzeniem wszystkich jej warunków oraz wypłaty wynagrodzenia za wykonaną pracę. W przypadku odmowy pracodawcy spełnienia żądań pracownika, pracownik powinien zawiadomić Państwową Inspekcję Pracy o łamaniu przez pracodawcę podstawowych praw pracowniczych. Niezależnie od powyższego pracownik w takiej sytuacji uprawniony jest także do: wystąpienia do sądu pracy z wnioskiem o stwierdzenia istnienia stosunku pracy oraz z żądaniem zasądzenia od pracodawcy wynagrodzenia za okres, kiedy faktycznie wykonywał on na jego rzecz pracę, a także rozwiązania stosunku pracy z prawodawcą bez wypowiedzenia z winy pracodawcy i żądania zasądzenia od pracodawcy odszkodowania w wysokości wynagrodzenia jakie przysługiwałoby pracownikowi przez okres wypowiedzenia.

Pracownik jednak winien pamiętać o tym, że w toku ewentualnego postępowania sądowego, to na nim będzie ciążył ciężar udowodnienia, iż w „dniach próbnych” wykonywał on pracę na rzecz pracodawcy i nie uzyskał za nią wynagrodzenia. W konsekwencji, jeśli zdecyduje się on wykonać zleconą mu w ramach „dni próbnych” pracę, winien on zadbać o dowody potwierdzające ten fakt, którymi w zależności od rodzaju wykonywanej pracy mogą być np. zeznania naocznych świadków, potwierdzenia wysyłanej w imieniu pracodawcy korespondencji, w tym także mailowej itp.

Jeśli masz za sobą przepracowane „dni próbne”, za które nie otrzymaliście Państwo wynagrodzenia – zapraszamy do kontaktu. Chętnie pomożemy wyegzekwować Państwu należne wynagrodzenie.

Autor: Radca Prawny Wojciech Kawczyński