20 MAJ 2016

Odrabianie wolnego w sobotę. Czy można się nie zgodzić?

kancelaria prawna Gdańsk, adwokat Gdańsk

Ustalenie daty odrabiania dnia wolnego przez pracodawcę bywa kłopotliwe. Czy pracodawca ma prawo zmusić nas do przyjścia do pracy w weekend? Jakie mamy w tym zakresie prawa? Jak sprawa ma się w przypadku odrabiania święta – np. Bożego Ciała?

Pracodawca ustalił zarządzeniem, że dzień 27 maja (piątek) będzie dniem wolnym od pracy. W zamian za to pracownicy zobowiązani są przyjść do pracy 4 czerwca (sobota). Jeżeli nie mogą lub nie chcą przyjść do pracy w sobotę, muszą napisać podania o urlop na dzień 4 czerwca. Jak ma zachować się pracownik, który podejmie pracę w naszej firmie dopiero od 1 czerwca? Czy 4 czerwca jest dla niego dniem wolnym od pracy, czy powinien w tym dniu przyjść do pracy?

Zgodnie z brzmieniem Kodeksu Pracy pracownikowi, który wykonywał pracę w dniu wolnym od pracy, wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy udzielony mu do końca okresu rozliczeniowego. Art. 130 § 1 kodeksu pracy określa, w jaki sposób obliczyć wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, przy uwzględnieniu m.in. przeciętnie 40-godzinnego i 5-dniowego tygodnia pracy. Z kolei art. 130 § 2 kodeksu pracy stanowi, iż każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.

Dzień Bożego Ciała, które w tym roku przypada na dzień 26 maja, jako święto nieprzypadające w niedzielę, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin, a zatem pomimo braku obowiązku pracy w tym dniu, dzień ten nie musi zostać odpracowany. Jednak już w przypadku dnia następnego, to jest 27.05, który jest „normalnym” dniem roboczym, wolne w tym dniu nie powoduje obniżenia wymiaru czasu pracy. A więc w tygodniu 23-27.05, kiedy przepracowane powinny zostać 32 godziny (bo tylko dzień Bożego Ciała obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin), w przypadku udzielenia dnia wolnego w kolejnym dniu, tj. 27.05 przepracowane zostaną tylko 24 godziny. W celu wyrównania godzin faktycznie przepracowanych do wymiaru czasu pracy, pracodawca powinien zatem w tym okresie rozliczeniowym zarządzić inny dzień pracy.

Jeśli u pracodawcy obowiązuje trzymiesięczny okres rozliczeniowy, to co do zasady wyznaczenie dnia pracy w sobotę, 4 czerwca jest rozwiązaniem prawidłowym. Jeśli jednak obowiązuje miesięczny okres rozliczeniowy, dzień, w którym pracownicy mają odpracować dzień wolny powinien być wyznaczony jeszcze w maju. Wyznaczenie go w czerwcu, czyli w kolejnym okresie rozliczeniowym, może doprowadzić do konieczności wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za przestój za dzień 27 maja, jeśli był on gotowy do świadczenia pracy w tym dniu, a nie świadczył jej z przyczyn leżących po stronie pracodawcy oraz niezależnie od tego – podkreślmy – wypłacenie wynagrodzenia wraz z dodatkiem za nadgodziny za pracę w dniu 4 czerwca.

Działanie pracodawcy wyznaczające sobotę jako dzień, w którym pracownicy odpracowują dzień wolny od pracy, nawet jeśli występuje ona w tym samym okresie rozliczeniowym, co dzień wolny od pracy, za który jest odpracowywana, będzie jednak niedopuszczalne, jeśli u tego pracodawcy nie jest przewidziana możliwość pracy w soboty. Zagadnienie to jest najczęściej uregulowane w regulaminie pracy lub w umowie o pracę. Wyznaczenie dnia roboczego w zamian za dzień wyznaczony jako wolny od pracy winno się odbywać poprzez zmianę harmonogramu pracy, co powinno nastąpić z odpowiednim wyprzedzeniem, tak, aby pracownicy mogli zaplanować konieczność pracy w dodatkowym dniu roboczym, w sposób przyjęty w danym zakładzie pracy.

Jak to zostało wskazane powyżej – wymiar czasu pracy powinien się zgadzać na koniec okresu rozliczeniowego. Liczba godzin faktycznie przepracowanych przez pracownika zatrudnionego dopiero w dniu 01.06, w przeciwieństwie do pracowników, którzy zostali zatrudnieni wcześniej i mieli wolne w dniu 27.05 przy obowiązującym trzymiesięcznym okresie rozliczeniowym, nie jest niższa od wymiaru czasu pracy, który powinien przepracować w bieżącym okresie rozliczeniowym. W rezultacie pracownik, który zostanie u Państwa zatrudniony dopiero od 01.06, o ile nie zachodzą szczególne potrzeby pracodawcy, które uzasadniają świadczenie przez niego pracy w godzinach nadliczbowych, nie musi w sobotę 04.06 przychodzić do pracy, jak również nie musi za tę sobotę wypisać podania o urlop.

Autor: Radca Prawny Wojciech Kawczyński